Ιατρικό δράμα κοινωνικής βάσης

Το 1964 ο επικοινωνιολόγος Marshall McLuhan δημοσιεύει τη μελέτη του, “Understanding media: the extensions of man” (1^st ed.McGraw Hill, NY 1964). Μεταξύ άλλων ο Καναδός ακαδημαϊκός γράφει για τις πρόσφατα ανακαλυφθείσες σειρές «ιατρικού δράματος», αντίπαλο δέος στα κυρίαρχα western: "One of the most vivid examples of the tactile quality of the TV image occurs in medical experience. In closed-circuit instruction in surgery, medical students from the first reported a strange effect-that they seemed not to be watching an operation, but performing it. They felt that they were holding the scalpel. Thus the TV image, in fostering a passion for depth involvement in every aspect of experience, creates an obsession with bodily welfare. The sudden emergence of the TV medico and the hospital ward as a program to rival the western is perfectly natural".

Η σειρά “Dr.Kildare” (NBC, 1961-1966) θεωρείται η πρώτη του είδους με πρωταγωνιστή το νεαρό Richard Chamberlain. Στη μεγάλη επιτυχία της σειράς αποδίδεται η έκρηξη δημιουργίας πληθώρας σειρών ιατρικού δράματος τις επόμενες δεκαετίες σε Αμερική, Ευρώπη, Αυστραλία, Ιαπωνία, Ινδία, Νότια Κορέα, κ.ά.. Ο ειδικευόμενος Dr.James Kildare εργάζεται στο Γενικό νοσοκομείο Blair, προσπαθεί να αντιμετωπίσει τα προβλήματα των ασθενών του και κερδίζει το σεβασμό του εμπειρότερου Dr.Leonard Gillespie. Χαρακτηριστικά, μεταφέρω αυτολεξεί από τη wikipedia: “In the series' first episode, Gillespie tells the earnest Kildare: οur job is to keep people alive, not to tell them how to live. Kildare ignores the advice, which provides the basis for stories over the next four seasons... ”. Ο Dr.Kildare παραμερίζει την αυστηρά επαγγελματική του ιδιότητα και προσεγγίζει τον ασθενή ως άνθρωπο και όχι ως πελάτη. Στέκεται δίπλα του, τον καθησυχάζει και αποφεύγει να περιγράψει την παθολογία της νόσου του πάνω από το πρόσωπό του και όσο αυτός βρίσκεται στο κρεβάτι. Είναι προσιτός και η οικογένεια του ασθενούς δε φοβάται να τον προσεγγίσει. Βρισκόμαστε στη δεκαετία του ’60 και η τηλεοπτική σειρά “Dr.Kildare” μεταφέρει στον τηλεθεατή – αλλά και στους νεαρούς γιατρούς/φοιτητές – την εικόνα ενός γιατρού κατ’αρχάς ανθρώπου κι έπειτα επαγγελματία. 

Από το 2004 το δίκτυο Fox προβάλλει το δημοφιλέστατο και στη χώρα μας ιατρικό δράμα “House, MD”. Ο Hugh Laurie υποδύεται τον Dr.Gregory House, μία ιατρική ιδιοφυΐα, έναν διαγνωστικολόγο (!), για τον οποίο μάλιστα ιδρύθηκε και η συγκεκριμένη κλινική στο φανταστικό νοσοκομείο Princeton‑Plainsboro Teaching Hospital (PPTH). Ο Dr. House έχει χαρακτηριστεί από τους κριτικούς ως πικρόχολος, ιδιόρρυθμος, μισάνθρωπος, κυνικός και κυκλοθυμικός. Το Global Language Monitor επέλεξε τον όρο “curmudgeon” για να περιγράψει τον χαρακτήρα, δηλαδή κακόκεφο και δύστροπο. Ο τετραπέρατος Dr. House είναι αγενής απέναντι στους ασθενείς, αδιάφορος για τα συναισθήματα και τις αγωνίες τους και απαθής απέναντι στον πόνο τους. Περιφρονεί επιδεικτικά τους συναδέλφους του, εφαρμόζει τους κανόνες του νοσοκομείου όπως και όποτε αυτός κρίνει και προσβάλλει ανελλιπώς τους ειδικευομένους γιατρούς της κλινικής. Στόχος του είναι αποκλειστικά ένας: η λύση του γρίφου και η επιβεβαίωση της ιατρικής αυθεντίας. Βρισκόμαστε στο 2011 και η σειρά “House, MD” είναι σαφής στο μήνυμά της στους τηλεθεατές: ο γιατρός είναι θεραπευτής των πάντων, απάνθρωπος μεν, επαγγελματίας δε. Ο ανθρώπινος παράγοντας απουσιάζει, αλλά δε μας απασχολεί κιόλας. Σαφής είναι η σειρά στο μήνυμά της και στους νέους γιατρούς/φοιτητές: μη σε απασχολεί ο συναισθηματικός παράγοντας, κάνε διάγνωση άμεσα με οποιοδήποτε ανθρώπινο κόστος, οφείλεις να είσαι ψυχρός και απρόσιτος, χαρακτηριστικά που ταυτίζονται με την ιδιοφυΐα. Ο ασθενής είναι το νούμερο 576, όχι ο κύριος Γιάννης Παπαδόπουλος. Ένα βήμα παραπέρα: είσαι ένα φθηνό εξάρτημα σε μια αποστεωμένη μηχανή, που με τη σειρά της αποτελεί κομμάτι ενός άψυχου τέρατος που ονομάζεται καπιταλισμός. Οι ανθρώπινες σχέσεις έχουν καταρρεύσει, πάρε το απόφαση. Γίνε ψυχρός για να μη δεθείς και πονέσεις. Κάνε τη δουλειά σου και βγάλε κέρδος για το σύστημα, αν θες να μείνεις στην πλευρά των «ευνοημένων». Αν όχι, «κάνε στην άκρη να αλλάξω το εξάρτημα».